W tym wpisie w telegraficznym skrócie opiszę najważniejsze aspekty niemieckiego rynku pasywnych funduszy indeksowych (ETF). Dowiesz się, jaką rolę pełnią brokerzy, jakie metody inwestowania cieszą się największą popularnością w Niemczech, oraz jakie fundusze pozwalają na inwestowanie w lokalne indeksy, takie jak DAX. Ponadto przedstawię zajawkę tematu podatków, który zostanie szerzej opisany w jednym z kolejnych wpisów.
Spis treści:
Rynek ETF w Niemczech – przewodnik dla inwestorów
Niemiecki rynek ETF-ów (Exchange Traded Funds) jest jednym z najbardziej rozwiniętych w Europie. Oferuje szeroką gamę funduszy, platform handlowych i kont brokerskich, co czyni go atrakcyjnym zarówno dla początkujących, jak i doświadczonych inwestorów. W tym artykule omówię kluczowe aspekty związane z ETF-ami w Niemczech, takie jak brokerzy, plany oszczędzania, miejsca handlu oraz kwestie podatkowe.
Brokerzy – dostęp do ETF-ów
W Niemczech działa około 30 brokerów, oferujących inwestorom możliwość zakupu ETF-ów. Do najpopularniejszych należą neobrokerzy (np. Trade Republic, Scalable) oraz smartbrokerzy (np. Flatex), którzy wyróżniają się niskimi opłatami oraz szeroką gamą dostępnych funduszy. Konta brokerskie (niem. Depot) oferowane są również przez tradycyjne banki, jednak w ich przypadku zazwyczaj musimy liczyć się z wyższymi opłatami za prowadzenie rachunku (niem. Depotgebühr) oraz prowizjami za transakcje (niem. Ausführungsgebühr lub Ordergebühr) a także mniejszym wyborem dostępnych funduszy.
Plany oszczędzania – systematyczne inwestowanie w ETF-y
Plany oszczędzania (niem. Sparpläne) to najpopularniejsza forma inwestowania w ETF-y w Niemczech. Na potwierdzenie tych słów posłużę się statystyką opublikowaną na stronie de.statista.com, mówiąca o ponad 7.1 mln otwartych planów na koniec roku 2023. Plany Oszczędzania pozwalają na regularne zakupy jednostek funduszy, co sprzyja budowaniu długoterminowego portfela inwestycyjnego. W porównaniu do zakupów jednorazowych (niem. Einmalanlage), zazwyczaj jesteśmy zwolnieni z prowizji za wykonanie zlecenia oraz opłat za miejsce handlu (niem. Handelsplatzgebühren/Courtage)
Kluczowe cechy Planów Oszczędzania to:
- Minimalna kwota inwestycji (niem. Mindestsparrate) już od 1€.
- Elastyczność interwałów inwestycyjnych: miesięczne, kwartalne lub inne.
- Możliwość modyfikacji lub czasowego wstrzymania planu.
- Koszty: Część brokerów oferuje darmowe plany (niem. Kostenlose ETF-Sparpläne), nie pobierając prowizji za każdorazową realizację Planu Oszczędzania (niem. Sparrate-Gebühr). Ważna uwaga z mojej strony – mimo nazwy „bezpłatne”, nadal obowiązują opłaty takie jak TER (Total Expense Ratio) czy koszty sprzedaży jednostek.
ETF-y na rynek niemiecki
Chcąc inwestować bezpośrednio w rynek niemiecki, mamy do wyboru 12 funduszy opartych na trzech różnych indeksach (dane za stroną). Aż 10 z nich zapewnia ekspozycję na indeks DAX, obejmujący 40 największych niemieckich firm. Dodatkowo dostępne są pojedyncze ETF-y umożliwiające inwestowanie w indeks F.A.Z., obejmujący 100 największych spółek akcyjnych w Niemczech, oraz FTSE Germany All Cap, który skupia ponad 150 firm z segmentów dużych, średnich i małych spółek.
Ponadto, jako alternatywa dla głównych indeksów giełdowych (DAX, F.A.Z., FTSE Germany All Cap) do wyboru mamy 8 indeksów, replikowanych przez 17 ETF-ów. Są to między innymi indeksy na małe i średnie przedsiębiorstwa, oraz indeksy na poszczególne sektory:
- DAXplus® Maximum Dividend Index – obejmuje 25 niemieckich spółek o najwyższych stopach dywidendy.
- DAX® 50 ESG+ Index – zapewnia dostęp do 50 niemieckich firm o najwyższych obrotach, z wykluczeniem spółek działających m.in. w branży zbrojeniowej czy tytoniowej.
- DAX® ex Financials 30 Index – skupia 30 największych niemieckich spółek notowanych na giełdzie we Frankfurcie, z wyłączeniem sektora bankowego, finansowego i ubezpieczeniowego.
- DivDAX® Index – obejmuje 15 spółek z indeksu DAX, które charakteryzują się najwyższą stopą dywidendy.
- MDAX® Index – skupia 50 niemieckich spółek o średniej kapitalizacji (Mid Cap).
- MSCI Germany Climate Change ESG Select Index – odmiana indeksu MSCI Germany, uwzględniająca kryteria ESG (środowiskowe, społeczne i ładu korporacyjnego).
- SDAX® Index – obejmuje 70 niemieckich spółek o małej kapitalizacji (Small Cap).
- TecDAX® Index – zapewnia dostęp do 30 największych niemieckich spółek z sektora technologicznego.
Ponadto mamy dostęp do 20 funduszy inwestujących w różnego rodzaju obligacje.
Największym spośród niemieckich ETF-ów jest iShares Core DAX UCITS ETF (DE) o wielkości funduszu 6.396 mld EUR. Znajduje się on ponadto w pierwszej dziesiątce najchętniej handlowanych ETF-ów na giełdzie Xetra, stanowiąc o popularności na lokalnym rynku.
Miejsca handlu – gdzie inwestować w ETF-y?
Lista miejsc, w których odbywa się handel jednostkami funduszy, jest znacznie dłuższa, niż mogłoby to sugerować słowo „Exchange” (giełda) zawarte w nazwie. Największym system handlu jest Xetra, która jest platformą należącą do Giełdy Niemieckiej we Frankfurcie. To właśnie aktualne notowania ETF-ów na Xetrze są benchmarkiem dla pozostałych platform i systemów w Niemczech (w godzinach jej pracy, o czym więcej we wpisie dot. giełd). Kolejnym miejscem, gdzie odbywa się obrót ETF-ami są platformy elektroniczne giełd regionalnych. W porównaniu do Xetry, oferują one znacznie niższe opłaty transakcyjne (niem. Handelsplatzgebühr), dłuższe godziny handlu (8:00-22:00), a często również zwroty prowizji (Payment for Order Flow). Dzięki temu są one podstawą oferty Neobrokerów (np. Trade Republic zapewnia obrót ETF-ami tylko na Lang & Schwarz Exchange na giełdzie w Hamburgu, gdzie dopuszczonych do obrotu jest prawie 3000 ETF-ów).
Najważniejsze miejsca handlu ETF-ami w Niemczech to:
- Xetra
- Elektronicznych platformach handlowych, należących do Giełd Regionalnych (Tradegate, gettex, Quotrix, LS Exchange)
- Giełdach Regionalnych (Stuttgart, München, Hannover, Hamburg, Düsseldorf, Berlin, Frankfurt)
- Bezpośrednio, poza giełdą – niem. Außerbörslicher Direkthandel (Tradegate, Lang & Schwarz, Baader, Citi, Deutsche Bank, Commerzbank)
- Giełdach Międzynarodowych (London Stock Exchange, Swiss Stock Exchange, Euronext Paris, Borsa Italiana, Nasdaq, New York Stock Exchange)
Jako ciekawostkę dodam, że w przypadku przenoszenia jednostek między brokerami (np. przy zmianie konta brokerskiego), tak zwane „jednostki cząstkowe” (niem. Bruchstücke), powstające przy zakupie w Planie Oszczędzania, są sprzedawane bezpośrednio do emitenta danego funduszu.
Podatki – zasady rozliczeń dla inwestorów w ETF-y
Podatek od zysków kapitałowych
Podatki od ETF-ów (tych dopuszczonych do obrotu na rynku niemieckim) są naliczane i księgowane przez brokerów. Sprawia to, że inwestowanie w tego rodzaju fundusze jest bardzo proste i pozwala oszczędzić wielu problemów. Co istotne, podatki nie są pobierane tylko od ewentualnych dochodów kapitałowych przy sprzedaży ETF-ów (niem. Abgeltungssteuer), ale pobierany jest również podatek od ewentualnych dywidend oraz zaliczka na poczet podatku (niem. Vorabpauschale). W pierwszym przypadku – przy sprzedaży ETF-ów z zyskiem – naliczany jest podatek od dochodów kapitałowych w wysokości 25% od zysków. Następnie do tej kwoty doliczany jest podatek solidarnościowy (niem. Solidaritätszuschlag) wynoszący 5.5% od kwoty naliczonego już podatku, a następnie ewentualny podatek kościelny (niem. Kirchensteuer) w wysokości 8% lub 9% (w zależności od Landu) od kwoty naliczonej w pierwszym kroku.
Jak wygląda opodatkowanie przy sprzedaży jednostek z Planu Oszczędzania? Najprościej ujmując – urząd podatkowy zakłada, że w pierwszej kolejności sprzedawane są „najstarsze” jednostki, nabyte jako pierwsze (zatem często kupione po najniższych cenach, zakładając stały wzrost wartości funduszu), przez co różnica w kwocie sprzedaży i kwocie zakupu jest z założenia największa. Reguła ta nosi nazwę FIFO (First-In, First-Out). Istnieje również możliwość sprzedaży „najmłodszych” jednostek, wg. reguły LIFO (Last-In, First-Out). Pozwala to na spore oszczędności, jednakże w praktyce podatek jest odroczony do momentu sprzedaży najstarszych jednostek. Zaletą jest jednak to, że „odroczona” kwota dalej pomnaża kapitał i ewentualny zysk dla inwestującego.
Od 2019 roku obowiązuje ponadto kolejna opłata na rzecz niemieckiego Finanzamt-u – tzw. zaliczka na poczet podatku, która jest zależna od wartości jednostek na początku i na końcu roku oraz od bazowej stopy procentowej.
Ulgi podatkowe
W przypadku zakupu jednostek posiadających w swoim składzie akcje, możliwe jest skorzystanie ze specjalnej ulgi podatkowej (niem. Teilfreistellung), co opiszę szerzej w osobnym wpisie dotyczącym kwestii podatkowej. Dodatkowo inwestorom w Niemczech przysługuje ulga podatkowa od dochodów kapitałowych (niem. Sparerpauschbetrag lub inaczej Freibetrag). Wynosi ona 1000€ rocznie na osobę lub 2000€ w przypadku par rozliczających się wspólnie. Jest to znakomita zachęta dla drobnych inwestorów, którzy swój zysk chcą uchronić przed dwudziestopięcioprocentowym podatkiem.
Podsumowanie
Rynek ETF-ów w Niemczech oferuje inwestorom różnorodne możliwości dzięki nowoczesnym brokerom, elastycznym planom oszczędzania i szerokiemu wyborowi miejsc handlu. Kluczowym aspektem jest także uproszczony system podatkowy, który wspiera długoterminowe inwestowanie. W kolejnych artykułach przybliżę szczegółowo omówione powyżej kwestie.