W artykule “Rynek ETF w Niemczech” poruszyłem pobieżnie najważniejsze kwestie podatkowe. W tym wpisie przyjrzymy się tej kwestii nieco głębiej, pokazując jak naliczane są podatki w przypadku sprzedaży jednostek funduszu, wypłaty dywidend, zaliczki na poczet podatku dla zakupów jednorazowych oraz w Planie Oszczędzania z uwzględnieniem klasy aktywów.
Spis treści
- Podatek od dochodów kapitałowych przy sprzedaży jednostek oraz wypłacie dywidend (niem. Abgeltungssteuer)
- Zaliczka na poczet podatku (niem. Vorabsteuer / Vorabpauschale)
- Ulgi podatkowe
Podatki od ETF-ów dopuszczonych do obrotu na rynku niemieckim i notowanych na giełdzie Xetra są naliczane i księgowane przez brokerów. To bardzo duże udogodnienie dla osób, które szukają instrumentów inwestycyjnych relatywnie prostych w obsłudze i nie wymagających dużych nakładów czasu.
1. Podatek od dochodów kapitałowych (niem. Abgeltungssteuer)
Podczas sprzedaży jednostek ETF nasz broker jest zobowiązany do pobrania podatku od dochodów kapitałowych (niem. Abgeltungssteuer) w wysokości 25% od zysków. Następnie do tej kwoty doliczany jest podatek solidarnościowy (niem. Solidaritätszuschlag, w skrócie Soli) wynoszący 5.5% od kwoty naliczonego już podatku, a następnie ewentualny podatek kościelny (niem. Kirchensteuer) w wysokości 8% lub 9% (w zależności od Landu) od kwoty naliczonej w pierwszym kroku.
Realnie, pomimo podatku od zysków kapitałowych w wysokości 25%, przyjdzie nam uiścić daninę na rzecz niemieckiego Finanzamt-u w wysokości:
- 26.38% – jeśli nie podlegasz obowiązkowi płacenia podatku kościelnego;
- 27.83% – jeśli podlegasz obowiązkowi płacenia podatku kościelnego i mieszkasz w Bawarii lub Badenii-Wirtembergii;
- 28% – jeśli podlegasz obowiązkowi płacenia podatku kościelnego i mieszkasz w innym landzie.
Zysk kapitałowy od którego naliczany jest powyższy podatek jest pomniejszony o ewentualne prowizje, płacone przy zakupie oraz sprzedaży jednostek.
Jak wygląda opodatkowanie przy sprzedaży jednostek z Planu Oszczędzania? Najprościej ujmując – urząd podatkowy zakłada, że w pierwszej kolejności sprzedawane są „najstarsze” jednostki, nabyte jako pierwsze (zatem często kupione po najniższych cenach, zakładając stały wzrost wartości funduszu), przez co różnica w kwocie sprzedaży i kwocie zakupu jest z założenia największa. Reguła ta nosi nazwę FIFO (First-In, First-Out). Istnieje również możliwość sprzedaży „najmłodszych” jednostek, wg. reguły LIFO (Last-In, First-Out). Pozwala to na spore oszczędności (przykład na stronie), jednakże w praktyce podatek jest odroczony do momentu sprzedaży najstarszych jednostek. Zaletą jest jednak to, że „odroczona” kwota dalej pomnaża kapitał i ewentualny zysk dla inwestującego.
W przypadku podatku od dywidend, obowiązują dokładnie te same przepisy oraz stawki jak w opisie powyżej.
2. Zaliczka na poczet podatku (niem. Vorabsteuer / Vorabpauschale)
W licznych niemieckich portalach internetowych o tematyce ETF można spotkać się z dwoma nazwami: Vorabsteuer oraz Vorabpauschale. Przy czym pierwsza z nazw dotyczy samego podatku, a druga odnosi się do obliczania kwoty, od której podatek jest naliczany. Nazwy te są często używane zamiennie, co bywa mylące.
Zaliczka ta została wprowadzona w ramach ustawy o podatku inwestycyjnym (niem. Investmentsteuerreform) w 2018 i obowiązuje od 2019 roku. Reforma ta była na tyle rewolucyjna, że zasługuje na osobny wpis na tym blogu.
Sama zaliczka obliczana jest w nieco inny sposób dla jednostek zakupionych w ramach zakupu jednorazowego oraz w Planie Oszczędzania. W pierwszym przypadku obliczana jest ona w dwóch krokach:
- Najpierw obliczana jest kwota podlegająca opodatkowaniu – tzw. zysk bazowy (niem. Basisertrag). Jego wysokość zależy od wartości jednostek na początku roku podatkowego, bazowej stopy procentowej (niem. Basiszins), która jest następnie pomnożona przez stały współczynnik 0,7. W przypadku ETF-ów wypłacających dywidendy, są one odpisywane od zysku (podatek od nich pobierany jest w momencie wypłaty, zatem doszłoby do podwójnego opodatkowania kwoty dywidend).
Zysk bazowy obliczany jest wg poniższego wzoru:
Zysk bazowy = (Wartość jednostek funduszu 1. Stycznia poprzedniego roku) x (bazowa stopa procentowa) x 0,7 – [wypłacone dywidendy]
- następnie – jeśli kwota ta (zysk bazowy) jest niższa od ewentualnego wzrostu wartości posiadanych jednostek funduszu w roku poprzednim (obliczany jako różnica wartości jednostek na koniec roku i początek roku podatkowego – niem. Wertzuwachs lub Wertsteigerung), to zaliczka na poczet podatku obliczana jest właśnie od niej. Jeśli natomiast jest ona wyższa, to podatek naliczany jest od wzrostu wartości funduszu w roku poprzednim – czyli od kwoty niższej. Jeśli natomiast inwestycja nie przyniosła zysku w danym roku podatkowym, to podatek nie jest naliczany. To samo dotyczy ewentualnej straty.
Zaliczka ta obliczana jest na podstawie wzoru:
Zaliczka = podatek (25% Kapitalertragsteuer + Soli + KSt.) x wzrost wartości funduszu x częściowe zwolnienie (Teilfreistellung)
Przykład 1.
Wartość jednostek na dzień 1. Stycznia 2024: 20.000 €
Wartość jednostek na dzień 1. Stycznia 2025: 22.000 €
Wzrost wartości jednostek funduszu (fikcyjny zysk): 2.000 €
Zysk bazowy = 20.000 € x 2,29 % x 0,7 = 320,60 €
Ponieważ Zysk bazowy (320,60 €) jest niższy niż wzrost wartości jednostek w ciągu roku (2 000 €), zatem zaliczka jest naliczana od tej pierwszej kwoty (320,60 €).
Przykład 2. ETF-y dywidendowe:
Wartość jednostek na dzień 1. Stycznia 2024: 20.000 €
Wartość jednostek na dzień 1. Stycznia 2025: 22.000 €
Wzrost wartości jednostek funduszu (fikcyjny zysk): 2.000 €
Dochód z dywidendy: 400 €
Zysk bazowy = 20.000 € x 2,29 % x 0,7 = 320,60 €
Ponieważ Zysk bazowy (320,60 €) jest niższy od kwoty wypłaconych dywidend (400 €), zatem zaliczka nie jest pobierana.
Przykład 3. ETF-y dywidendowe:
Wartość jednostek na dzień 1. Stycznia 2024: 20.000 €
Wartość jednostek na dzień 1. Stycznia 2025: 22.000 €
Wzrost wartości jednostek funduszu (fikcyjny zysk): 2.000 €
Dochód z dywidendy: 300 €
Zysk bazowy = 20.000 € x 2,29 % x 0,7 = 320,60 €
W przypadku gdy zysk bazowy (320,60 €) jest wyższy od wypłaconych dywidend (300€) oraz suma wzrostu wartości jednostek w ciągu roku (2000 €) oraz dochodu z dywidend (300 €) byłby większy lub równy zyskowi bazowemu (320,60 €), zaliczka zostałaby naliczona od kwoty zysku bazowego (320,60 €) pomniejszonego o dywidendy (300 €), czyli od kwoty 20,60 €.
Przykład 4. ETF-y dywidendowe:
Wartość jednostek na dzień 1. Stycznia 2024: 20.000 €
Wartość jednostek na dzień 1. Stycznia 2025: 20.200 €
Wzrost wartości jednostek funduszu (fikcyjny zysk): 200 €
Dochód z dywidendy: 100 €
Zysk bazowy = 20.000 € x 2,29 % x 0,7 = 320,60 €
Jeżeli natomiast zysk bazowy (320,60 €) jest wyższy od wypłaconych dywidend (100 €) ale jednocześnie suma wzrostu wartości (200 €) oraz dochodu z dywidend (100 €) jest niższa od zysku bazowego (320,60 €), to zaliczka jest pobierana od kwoty wzrostu wartości (200 €)
Zaliczka na poczet podatku od Planów Oszczędzania jest naliczana od pełnych miesięcy od zakupu poszczególnych jednostek, czyli za faktyczny okres posiadania ETF-ów. Jeśli dana jednostka została zakupiona w styczniu, to w roku następnym zaliczka zostanie naliczona za 12 miesięcy. Jeśli natomiast została zakupiona w listopadzie – podatek będzie obliczony od dwóch miesięcy.
Zaliczka ta jest uwzględniana przy sprzedaży jednostek, dzięki czemu nie dochodzi do podwójnego opodatkowania. Jest to również korzystne przy długoterminowym inwestowaniu, ponieważ kwota wolna oraz pozostałe ulgi są wykorzystywane w każdym roku podatkowym (w ciągu 10 lat inwestowania przysługuje 10 000€ kwoty wolnej od podatku na osobę).
Sposób jej pobierania jest zależny od wybranego brokera. W przypadku posiadania dodatniego salda na koncie referencyjnym, zostanie ona z niego pobrana. Część brokerów dopuszcza ujemne saldo, które musi zostać wyrównane (niekiedy z dodatkowymi odsetkami). Warto sprawdzić jaką metodę stosuje wybrany przez nas broker, ponieważ w skrajnych przypadkach brokerzy mogą wysłać informację o unikaniu uiszczenia zaliczki do Finanzamt-u.
W przypadku banku ING, roczny wyciąg z konta tzw. Jahresdepotauszug, jest udostępniany elektronicznie w aplikacji w połowie stycznia (w 2025 roku pojawił się on w mojej aplikacji 17.01). Oprócz ogólnych informacji o posiadanych jednostkach znajdziemy w nim również dane o ilości oraz kursie w ostatnim dniu roku (w kolumnie Devisenkurs). W przypadku nie posiadania wystarczających środków na koncie referencyjnym w banku, wysłana zostanie prośba o przelanie kwoty zaliczki w okresie 20 dni roboczych.
3. Ulgi podatkowe
Inwestując w Niemczech w ETF-y mamy do dyspozycji dwie ulgi podatkowe. Pierwszą z nich jest Teilfreistellung, czyli częściowe zwolnienie zmniejszające podstawę opodatkowania dla podatków od zysków kapitałowych z inwestycji. Wysokość ulgi jest uzależniona od rodzaju posiadanych jednostek, tj.:
- Fundusze akcyjne (niem. Aktienfonds) z udziałem akcji powyżej 50%: 30%
- Fundusze mieszane (niem. Mischfonds) z udziałem akcji między 25 a 50%: 15%
- Fundusze nieruchomościowe (niem. Immobilienfonds) z udziałem poniżej 50% w rynkach zagranicznych: 60%
- Fundusze nieruchomościowe z udziałem powyżej 50% w rynkach zagranicznych: 80%
- Pozostałe fundusze (z udziałem akcji poniżej 25%): 0%
Kolejną ulgą od podatku od dochodów kapitałowych jest kwota wolna dla oszczędzających (niem. Sparerpauschbetrag lub inaczej Freibetrag). Wynosi ona 1000€ rocznie na osobę lub 2000€ w przypadku par rozliczających się wspólnie. Co ważne, ulga ta obejmuje również dzieci, więc osoby planujące inwestować w ETF-y na ich przyszłość mogą założyć konto brokerskie Junior, co pozwoli na zwiększenie zysków dzięki obniżeniu należnych podatków. W celu uwzględnienia ulgi, należy dostarczyć swojemu brokerowi wniosek o zwolnienie z podatku (niem. Freistellungsauftrag), zazwyczaj dostępny na stronie brokera w postaci formularza. Nadpłacony podatek można również odzyskać poprzez coroczne rozliczenie podatku (niem. Steuererklärung), jednakże w tym wypadku inwestujący traci czasowo część swojego kapitału, który w przypadku przedłożenia wniosku brokerowi, mógłby go pomnażać.